ลูกสาวอายุ 12 ปี "เข่าดังกร๊อบแก๊บ"... ไม่ปวดแต่ไม่หายสักที แบบนี้ปกติจริงไหม?

 



ลูกสาวอายุ 12 ปี "เข่าดังกร๊อบแก๊บ"... ไม่ปวดแต่ไม่หายสักที แบบนี้ปกติจริงไหม?

"คุณหมอคะ ลูกสาวอายุ 12 ปี เวลาเดินหรือขยับตัว หัวเข่าจะมีเสียงดังกร๊อบแก๊บตลอดเลย เป็นมาหลายเดือนแล้วค่ะ ไปหาคุณหมอเฉพาะทางท่านก็บอกว่าถ้าไม่ปวดก็ปกติ แต่คนเป็นแม่ก็ยังอดกังวลไม่ได้ ทำไมมันถึงดังไม่หายสักทีคะ?"

หมอเข้าใจความเป็นห่วงของคุณแม่เลยครับ อาการเสียงดังในข้อในเด็กวัยรุ่น (วัยกำลังโต) เป็นเรื่องที่พบบ่อยมาก และมักจะสร้างความสงบให้กับคุณพ่อคุณแม่เสมอ วันนี้หมอจะมาช่วยอธิบายให้สบายใจขึ้นครับว่า เสียงเหล่านั้นมาจากไหน และเมื่อไหร่ที่เราถึงต้องเริ่ม "กังวล" จริง ๆ

เรื่องเล่าจากเคส "น้องน้ำหวานกับเสียงปริศนาที่หัวเข่า"

น้องน้ำหวาน อายุ 12 ปี เป็นเด็กกิจกรรม ชอบวิ่งเล่นและเต้นกับเพื่อน ๆ คุณแม่สังเกตว่าช่วง 3-4 เดือนมานี้ เวลาน้องลุกนั่งหรือยืดขา จะมีเสียง "กึก" หรือ "กร๊อบแก๊บ" ที่เข่าทั้งสองข้างชัดเจนมาก แต่น้องน้ำหวานก็ยังวิ่งได้ปกติ ไม่เคยบ่นปวด ไม่มีการบวมแดง

คุณแม่พาน้องไปพบหมอกระดูก คุณหมอก็ตรวจคลำและให้ขยับข้อเข่าดู แล้วสรุปว่า "ไม่เป็นไร" ซึ่งคุณแม่ก็ยังคาใจว่า "ถ้าไม่เป็นไร แล้วเสียงมันมาจากไหน?" และ "มันจะหายไปเองไหม?" นี่คือสถานการณ์ยอดฮิตที่หมอกระดูกเด็กเจอเป็นประจำครับ

เสียงในเข่ามาจากไหน? 

ลองจินตนาการว่าในข้อเข่าของเรามี "น้ำหล่อเลี้ยงข้อ" อยู่ครับ ภายในน้ำนี้จะมีฟองอากาศเล็ก ๆ (ก๊าซ) กระจายตัวอยู่

  1. ฟองอากาศแตก: เวลาเราขยับข้อเข่าเร็ว ๆ หรือเปลี่ยนท่า ปริมาตรในข้อจะเปลี่ยนไป ทำให้ฟองอากาศเหล่านี้ "แตก" ออกจนเกิดเสียง ดังเหมือนเวลาเราดึงนิ้วเล่นนั่นเองครับ

  2. เอ็นสะบัดข้ามกระดูก: ในวัย 12 ปี เป็นช่วงที่เด็กกำลัง "ยืดตัว" (Growth Spurt) กระดูกจะยาวขึ้นอย่างรวดเร็ว แต่กล้ามเนื้อและเส้นเอ็นอาจจะยังยืดตามไม่ทัน ทำให้เอ็นมีความตึงและไป "ดีด" หรือ "สะบัด" ข้ามปุ่มกระดูกเวลาขยับเข่า คล้ายกับเราดีดสายกีตาร์ครับ

ความรู้พื้นฐานของเสียงในข้อเข่า (Knee Crepitus in Children)

ภาวะเสียงในข้อเข่าในวัยเด็กและวัยรุ่น ส่วนใหญ่มักเป็นภาวะทางสรีรวิทยาปกติ (Physiological Noise)

  • โรคคืออะไร: ในกรณีที่ไม่ปวด มักไม่ใช่โรค แต่เป็นปรากฏการณ์ทางธรรมชาติของข้อต่อ

  • สาเหตุ: การเปลี่ยนแปลงของแรงดันในข้อ (Cavitation) หรือการเสียดสีเบา ๆ ของเส้นเอ็นและเนื้อเยื่อรอบข้อ

  • อาการ: มีเสียงกร๊อบแก๊บ ซ่า ๆ หรือกึก ๆ ขณะขยับ โดยไม่มีอาการปวด บวม หรือขัดในข้อ

5 ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เด็กวัย 12 มีเสียงที่เข่า

  1. ช่วงวัยกำลังโต (Growth Spurt): กระดูกโตเร็วกว่ากล้ามเนื้อ ทำให้ข้อต่อและเอ็นตึงกว่าปกติ

  2. ภาวะข้อหลวม (Joint Hypermobility): เด็กบางคนมีพันธุกรรมที่เส้นเอ็นยืดหยุ่นสูงกว่าปกติ ทำให้ข้อขยับได้มากกว่าคนอื่นและเกิดเสียงง่าย

  3. กล้ามเนื้อหน้าขาไม่สมดุล: กล้ามเนื้อรอบเข่า (Quadriceps) แข็งแรงไม่เท่ากัน ทำให้ลูกสะบ้าเคลื่อนที่แบบ "เบี้ยว" ไปเล็กน้อยจนเกิดเสียง

  4. พฤติกรรมการนั่ง: เช่น นั่งพับเพียบ นั่งขัดสมาธิ หรือนั่งยอง ๆ นาน ๆ

  5. การขาดการยืดเหยียด: เด็กที่ชอบทำกิจกรรมแต่ไม่ค่อยยืดกล้ามเนื้อหลังออกกำลังกาย

การตรวจวินิจฉัย (ทำไมคุณหมอบอกว่าปกติ?)

เวลาคุณหมอเฉพาะทางตรวจเบื้องต้น ท่านจะดู "สัญญาณอันตราย" (Red Flags) ดังนี้ครับ:

  • การคลำและขยับ: ดูว่ามีจุดกดเจ็บไหม หรือสะบ้าฝืดผิดปกติหรือไม่

  • ความมั่นคงของข้อ: เช็กว่าเอ็นไขว้หน้าและข้างแข็งแรงดีไหม

  • การบวม: ดูว่ามีน้ำในข้อ (Effusion) หรือไม่

  • มุมของขา: ดูว่าขาโก่งหรือขาฉิ่งผิดปกติหรือไม่

หากตรวจแล้ว "ไม่พบ" สิ่งเหล่านี้ และ "ไม่มีอาการปวด" ร่วมด้วย คุณหมอมักจะไม่ส่งเอกซเรย์หรือ MRI เพราะไม่ได้ช่วยเปลี่ยนแนวทางการรักษา และเสียงเหล่านี้ไม่ส่งผลต่อการเจริญเติบโตครับ

แนวทางการดูแลเมื่อลูกเข่าดังแต่ไม่ปวด

แม้คุณหมอจะบอกว่าปกติ แต่เราสามารถช่วยให้ "เสียง" ลดลงหรือป้องกันไม่ให้กลายเป็นอาการปวดได้ครับ:

  1. ปรับพฤติกรรม: หลีกเลี่ยงการนั่งยอง ๆ นาน ๆ หรือการขึ้นลงบันไดที่หักโหมเกินไป

  2. กายภาพบำบัดเบา ๆ: เน้นการเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อหน้าขา (Quadriceps) เพื่อให้ลูกสะบ้ามั่นคงขึ้น

  3. การยืดเหยียด (Stretching): เน้นยืดกล้ามเนื้อหลังขา (Hamstrings) และหน้าขาบ่อย ๆ เพื่อลดแรงดึงรั้งในข้อ

  4. การเลือกหมวดกีฬา: หากน้องเข่าดังมาก อาจเลือกกีฬาที่มีแรงกระแทกต่ำ เช่น ว่ายน้ำ หรือปั่นจักรยาน

  5. สังเกตอาการอย่างใกล้ชิด: ไม่ต้องไปเพ่งเล็งที่เสียงมากนัก แต่ให้สังเกตว่าเริ่มมีอาการ "ปวด" ตามมาหรือไม่

พยากรณ์โรค (จะหายเมื่อไหร่?)

อาการเสียงดังแบบไม่ปวดในวัยรุ่น "มักจะค่อย ๆ ลดลงและหายไปเอง" เมื่อร่างกายโตเต็มที่ กล้ามเนื้อมีความแข็งแรงสมดุลกับกระดูก และความยืดหยุ่นของเส้นเอ็นคงที่ครับ บางคนอาจใช้เวลาเป็นปี แต่ถ้าไม่มีอาการปวด ก็ไม่ส่งผลเสียต่อการใช้งานในอนาคตครับ

ภาวะแทรกซ้อน (เมื่อไหร่ที่ต้องกลับไปหาหมอ?)

หากมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ห้ามรอ ต้องรีบกลับไปพบแพทย์ครับ:

  • เริ่มมีอาการปวดเสียวในเข่า

  • เข่าบวม แดง หรือร้อน

  • มีอาการ "เข่าล็อค" ขยับไม่ได้กะทันหัน

  • เดินกะเผลก หรือแข้งขาอ่อนแรง

  • เสียงดังนั้นเกิดจากการกระแทกหรืออุบัติเหตุ

5 วิธีช่วยลูกสาวดูแลเข่า

  1. ออกกำลังกายสม่ำเสมอ: เน้นการสร้างกล้ามเนื้อที่สมดุล

  2. ควบคุมน้ำหนัก: เพื่อไม่ให้ข้อเข่ารับภาระหนักเกินไปในวัยเจริญเติบโต

  3. ใส่รองเท้าที่เหมาะสม: มีการรองรับแรงกระแทกที่ดีขณะทำกิจกรรม

  4. ทานอาหารที่มีแคลเซียมและโปรตีน: เพื่อเสริมสร้างกระดูกและกล้ามเนื้อ

  5. สอนให้ลูกฟังร่างกาย: บอกลูกว่าถ้าวันไหนขยับแล้วเริ่มเจ็บ ให้รีบบอกคุณแม่ทันที

Q&A Section

Q: เข่าดังกร๊อบแก๊บแบบนี้ จะเป็นข้อเข่าเสื่อมตอนโตไหม? A: ไม่เกี่ยวกันเลยครับ เสียงในวัยเด็กที่ไม่มีอาการปวด ไม่ได้เป็นตัวบ่งชี้ว่าจะเป็นข้อเข่าเสื่อมในอนาคตครับ

Q: ต้องกินแคลเซียมเพิ่มไหมเพื่อให้เสียงหาย? A: แคลเซียมช่วยเรื่องมวลกระดูก แต่ไม่ได้ช่วยลดเสียงในข้อโดยตรงครับ ทานตามความเหมาะสมของวัยก็เพียงพอครับ

Q: ควรให้น้องหยุดเล่นพละหรือเล่นกีฬาไหม? A: ไม่ต้องหยุดครับ! การออกกำลังกายจะช่วยให้กล้ามเนื้อแข็งแรงขึ้นและช่วยลดเสียงได้ในระยะยาว เพียงแต่ต้องวอร์มอัพให้ดีก่อนเล่นครับ

สรุป

  1. เสียงกร๊อบแก๊บในเข่าเด็กวัย 12 ปี ที่ไม่ปวด ส่วนใหญ่คือ "เรื่องปกติ"

  2. สาเหตุหลักมาจากฟองอากาศในข้อแตก หรือเส้นเอ็นสะบัดข้ามกระดูกในช่วงที่เด็กยืดตัวเร็ว

  3. คุณหมอเฉพาะทางวินิจฉัยจากการไม่มีอาการปวด บวม หรือขัดในข้อ

  4. การสร้างกล้ามเนื้อหน้าขาให้แข็งแรงและการยืดเหยียด จะช่วยให้อาการค่อย ๆ ดีขึ้น

  5. สบายใจได้ครับ ตราบใดที่น้องยังวิ่งเล่นสนุกและไม่บ่นเจ็บ เสียงนั้นก็แค่ "เสียง" ครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#เข่าดัง #เข่ากร๊อบแก๊บ #ลูกเจ็บเข่า #กระดูกและข้อในเด็ก #วัยรุ่น #ปวดเข่า #ชามือ #ปวดหลัง #หมอเก่งกระดูกและข้อ #KneeNoise #Crepitus #PediatricOrthopedics #HealthyKids #GrowthSpurt

References

  1. McCoy JS, et al. Crepitus. StatPearls [Internet]. 2023. (อธิบายกลไกการเกิดเสียงในข้อต่อและสาเหตุต่าง ๆ ทางสรีรวิทยา)

  2. Robertson CJ. Joint crepitus — are we cracking the code? Manual Therapy. 2010;15(5):419-425. (งานวิจัยเกี่ยวกับการตีความเสียงในข้อต่อและความสำคัญทางคลินิก)

  3. Pazzinatto MF, et al. What does joint crepitus tell us? Analysis of the clinical significance of joint sounds. British Journal of Sports Medicine. 2018. (วิเคราะห์ความหมายทางการแพทย์ของเสียงในข้อและการประเมินเมื่อไม่มีอาการปวด)

  4. Song KM. Orthopaedic Knowledge Update: Pediatrics 5. American Academy of Orthopaedic Surgeons. 2015. (ตำราอ้างอิงเกี่ยวกับการพัฒนาการทางกระดูกและข้อในวัยเด็กและวัยรุ่น)

  5. Teeple E, et al. Mechanisms of Joint Surface Damage of the Knee. Clinics in Sports Medicine. 2009. (อธิบายกลไกการเคลื่อนไหวของข้อเข่าและปัจจัยที่ทำให้เกิดเสียงเสียดสี)

Comments

Post a Comment